مقاله پیش رو به قلم زهره حسنی در شماره سوم نشریه پرده خیال فرهنگستان هنر منتشر شده است و به مناسبت گرامیداشت هفته دفاع مقدس بازنشر می شود.

جنگ، یکی از مهم‌ترین پدیده‌های اجتماعی است که عمری به قدمت تاریخ بشریّت دارد. انسان‌ها از نخستین روزهای شکل‌گیری حیات اجتماعی خود به دلایل گوناگونی چون آب، زمین، کینه‌ها یا اعتقادات و شرافت با هم جنگیده‌اند. سینما نیز از همان روزهای آغازین کار خود، به‌عنوان اجتماعی‌ترین شاخه‌ی هنر، سوژۀ جنگ را برگزید و هر ساله فیلم‌های متعددی در سراسر جهان برای بازتاب حوادث جنگ‌های گوناگون تاریخ بشریّت ساخته شد و مورد اقبال جشنواره‌ها، منتقدان و تماشاگران قرار گرفته است.

ژانر جنگی مانند هر ژانر دیگری قالب‌ها و کلیشه‌های خاصّ خود را دارد که آثار این‌گونه را از سایر فیلم‌های سینمایی جدا کرده و در سبد ژانر جنگی قرار می‌دهد. آثار این ژانر معمولاً برای به تصویر کشیدن و بررسی تجربه‌ها، رویدادها و تأثیر درگیری‌های مسلّحانه، در چارچوب جنگ‌های تاریخی یا عملیات نظامی معاصر ساخته شده و برای برجسته‌سازی احساسات شدید، رفاقت، چالش‌ها و فداکاری‌های سربازان و غیرنظامیان در طول جنگ تلاش می‌کند. بررسی فیلم‌هایی با موضوع جنگ که در سینمای غرب ساخته شده، نشان می‌دهد که این آثار عمدتاً به تبلیغ و توجیه جنگ پرداخته‌اند یا به تقبیح و مخالفت با جنگ‌ها، گرچه گروه اوّل اکثریّت هستند و گروه دوّم به رغم ضدّیّت با جنگ در راستای ایدئولوژی و منافع ملّی بوده‌اند.

هرچند اغلب آثار ژانر جنگی به نمایش مردان نظامی در صحنه‌های نبرد، تاکتیک‌ها و استراتژی‌های به‌کاررفته در آن می‌پردازند؛ امّا به استناد نظریّه‌های مدیریّت رسانه، بازنمایی زنان و کودکان و غیرنظامیان در کشاکش جنگ، همواره سریع‌ترین مسیر برای انگیزش احساسی و اثرگذاری رسانه‌ای بر مخاطب بوده و هست. ازاین‌رو چگونگی بازنمایی غیرنظامیان و مخصوصاً زنان در اثری سینمایی در نوع خود بیانگر مواضع سیاسی، تاریخی و اجتماعی فیلم‌ساز نسبت به آن جنگ و اهداف و رویکردهای طرفین درگیری خواهد بود.

متن کامل مقاله را اینجا بخوانید.