هنوز چند ماهی از روایت‌های دروغین اصحاب اپستین که مدعی شدند می‌خواهند ایران را به تمدن و عظمت شکوهمند چندهزار ساله خود برگردانند!، نگذشته که اخباری مبنی بر بمباران مناطق مسکونی، تاریخی و زیرساخت‌های آموزشی و پژوهشی به گوش می‌رسد. فرهنگستان هنر نیز از آسیب‌های جنگ تحمیلی مصون نماند و بنای تاریخی پژوهشکده هنر بامداد دوشنبه ۲۵ اسفند 1404، مورد آسیب حملات جنگنده‌های دشمن قرار گرفت.

این بنا که در خیابان ولیعصر، بالاتر از تقاطع امام خمینی، نبش کوچه شهید حسن سخنور، واقع شده است؛ متعلق به دوره پهلوی اول است که به شماره ۲۰۸۱، ثبت ملی شده است و براساس مجوزهای شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در اختیار پژوهشکده هنر وابسته به فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران، به منظور پاسخگویی به بخشی از نیاز‌های پژوهشی کشور در زمینه هنر قرار گرفت.

«مارکوف» روسی این بنا را در سال ۱۳۱۰ با تلفیقی از سبک معماری روسی و تزیینات ایرانی، با مساحتی در حدود دو هزار و ۷۰۰ مترمربع ساخت و مدتی بعد، پروفسور عدل (پدر جراحی مدرن ایران) در آن ساکن شد.

خانه‌ای که سازمان فضایی نسبتاً منظم و عملکردگرای آن، ویژگی‌خاصی به آن بخشیده و سه ورودی مستقل آن دسترسی به بخش‌های مختلف خانه را فراهم می‌کند و موجب تفکیک عملکردی فضاها و ایجاد حریم میان بخش‌های عمومی، خصوصی و خدماتی شده است.

خانه پروفسور عدل به دلیل تزئینات محدود و ساده و نظم بصری در نما، از نمونه‌های خاص بناهای دوره خود محسوب می‌شود. یکی از عناصر تزئینی قابل توجه در بنا، استفاده از کاشی‌های خشتی منقوش در ازاره دیوارهای بخش شرقی ساختمان است. این کاشی‌ها علاوه بر ایجاد تنوع بصری، یادآور سنت‌های تزئینی معماری ایرانی نیز هستند. این خانه دارای حیاطی وسیعی است که در مرکز آن حوضی چندضلعی با فواره قرار دارد. حضور آب در فضای حیاط علاوه بر نقش زیبایی‌شناختی، به ایجاد فضای خنک و مطلوب در محیط کمک می‌کند.

بنابر آخرین بیانیه منتشر شده از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در پی‌ ارزیابی‌های چند سطحی کارشناسی، پایش مستمر میدانی و راستی‌آزمایی تاکنون به 131 بنای تاریخی جهانی، ملی و واجد ارزش، 7 بافت تاریخی و 64 تاسیسات گردشگری صدمات جدی وارد شده است که استان تهران با 61 مورد بیشترین آسیب را متحمل شده است. همچنین استان‌های اصفهان با 23 مورد و کردستان با 12 مورد در ردیف‌های بعدی قرار گرفتند. البته که استان‌های دیگر چون لرستان، خوزستان، فارس، آذربایجان غربی، قم، ایلام، سیستان و بلوچستان، مازندران، گیلان و همدان نیز در امان نماندند و به ابنیه تاریخی آن نقاط نیز خسارت وارد شد.

حال این روزها ما را بیشتر به یاد زنده‌یاد دکتر باقر آیت‌زاده شیرازی، عضو جاوید فرهنگستان هنر، می‌اندازد که سا‌ل‌های بسیاری از عمر پر بار خود را صرف مرمت بناهای تاریخی کرد که برخی از آنها در این جنگ تحمیلی دچار آسیب شدند. اما می‌دانیم که باز هم ایران را با قدرت و عزت خواهیم ساخت.

برخی از اخبار مرتبط را در زیر بخوانید:

ساختمان پژوهشکده هنر در حمله جنگنده‌های دشمن آسیب دید.

بناهای تاریخی باید در دوره جنگ از حملات دشمن مصون بماند/تشریح جزییات آسیب به پژوهشکده هنر

جنگ چه بر سر عمارت تاریخی پژوهشکده هنر آورد؟