مراسم رونمایی از کتاب «4 عنصر بیدل» با حضور علی معلم‌دامغانی، سیدضیاءالدین شفیعی، صابر امامی، رضا امیرخانی، حجت‌الاسلام و المسلمین محمدعلی زم و عسگری معاون فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در عصر امروز یکشنبه 12 آبان در سالن سعدی برج میلاد تهران برگزار شد.

علی معلم در ابتدای این مراسم طی سخنانی با بیان این مطلب که تصحیح و ویرایش این کتاب مقدمه‌ای برای تحقیق در کلیه آثار ادبی ایران باشد، گفت: به ویژه تحقیق در زمینه آثار بیدل که اسیر غربت است گاهی غربتش به دلیل جهل است و گاهی به دلیل اینکه دیرتر به این سرزمین پا گذاشته و در دوره‌ای این سبک و سیاق را برگزیده که مخاطبان آن را چندان نمی‌پسندیدند.

وی با اشاره به نظم و نثر در ادبیات فارسی گفت: این کتاب یکی از مشکل‌ترین و در عین حال زیباترین نثرها را برگزیده و بیدل در برهه‌ای از زندگی خود به نگارش آن پرداخته است. طبعا سیدضیاء شفیعی نیز با ویرایش خوبی که بر روی این کتاب انجام داده تلاش کرده تا این کتاب بیش از پیش در اختیار عموم ادب‌دوستان قرار گیرد.

معلم افزود: کتاب 4 عنصر بیدل به شهادت مقدمه کتاب با پیشنهاد یونسکو و مؤسسات جهانی تصحیح، ویرایش و به رسم‌الخط امروز فارسی بازگردانده شده است. البته نباید این بهانه را از نظر دور داشت که انتخاب غزنه به عنوان پایتخت معنوی کشورهای جهان اسلام نیز در این زمینه موثر بوده است اما یک نکته را نیز ناگزیر باید بگوییم با وجود اینکه غزنه پایتخت معنوی کشورهای جهان اسلام و تمدنی محسوب می‌شود عظمتش را از محمود و مسعود غزنوی و تاریخ بیهقی حفظ کرده است و این آثار در دوره‌ای به رشته‌ای تحلیل درآمده‌اند که چندان دلچسب نیست. زمانی که این دوره غزنه را یادآور می‌شویم نمی‌توان تلخ‌کامی‌هایی را که شیعه متحمل شده فراموش کرد. همچنین در هند نیز شیعیان بسیاری به خاک و خون کشیده شده‌اند که از همین رو تا سالها بعد مادران وقتی فرزندان خود را نفرین می‌کردند می‌گفتند "الهی گرفتار محمود شوی".

وی با اشاره به سیدضیاء شفیعی گفت: وی را سالهای بسیاریست که می‌شناسم و با اندیشه، بزرگ‌مردی و نظر مثبتش در بسیاری از موضوعات نسبت به مردم و انقلاب آشنا هستم. دوستی و دشمنی او بر مردم مشخص است و درگیر امواج سالهای اخیر قرار نگرفته است.

به گزارش روابط عمومی انتشارات الهدی، حجت‌الاسلام و المسلمین محمد علی زم دیگر سخنران این مراسم بود که در سخنانی گفت: در سال‌های اول انقلاب بزرگدانی چون عبدالحسین زرین‌کوب به نام بیدل و جایگاه او در افغانستان و پاکستان اشاره کردم اما حقیقت این است که این شاعران انقلاب بودند که برای نخستین‌بار به عظمت بیدل پی برده و دیوان وی توسط یوسف‌علی میرشکاک با نام مستعار منتشر شد. میرشکاک در آن زمان جوانی 21 یا 22 ساله بود و سیدحسن حسینی نیز در دوره جوانی خویش تحقیق ارزشمند بیدل، سپهری و سبک هندی را منتشر کرد. احمد عزیزی دیگر شاعر انقلاب بود که در همان سالها اشعاری را به تاثیرپذیری از بیدل سرود که نقش بسیاری در آشنایی جوانان با بیدل داشت.

وی با بیان این مطلب که شعر بیدل شعر دشواری است گفت: این دشواری بیش از آنکه لفظی باشد معنایی است. به قول بیدل "معنی بلند من فهم تند می‌خواهد" اما این معانی بلند به جای اینکه شاعران انقلاب را بترساند و از بیدل دور گرداند سبب انس و الفت بیشتر آنها با این شاعر کهن آوازه شد. جوانانی که مدعی بودند در جهان خالی از استکبار انسانی حرف‌های بسیاری برای گفتن دارند بیدل را یکی ازمبانی معنوی خود برگزیده و به او اقتدا کردند.

حجت‌الاسلام زم افزود: بیدل حماسه، عرفان و دردمندی را با یکدیگر درآمیخته بود و این بر جذابیت او بسیار افزوده است. در آن سالها ما ملتی بودیم درگیر جنگ و جنگی که قابل قیاس با هیچ جنگ دیگری نبود بنابراین یکی از وجوه ممیزه جنگ ما درآمیختن با مفاهیم عرفانی بود. رزمندگان ما هم پهلوانان میدان نبرد بودند و تطبیق، دریافت و درک زیبایی از اشعار بیدل داشتند. گویی خطاب این ابیات رزمندگان هستی‌شناس ما بوده‌اند. زمانی که بیدل عاشقانه می‌گوید هر کجا رگ ابری نشان دهند بر ماتم حسن و حسین گریه می‌کند این بیت دل همه عاشقان اباعبدالله‌الحسین را به جوش می‌آورد.

وی گفت: شاعران انقلاب همانند مقتدای خود عرفان و اندیشه را که در چشم اهل ظاهر معنای متضاد دارد چیزی جدای از یکدیگر نمی‌دانسته و نمی‌خواستند بنابراین تنها کسی که می‌توانست به این نیاز معرفتی آنها پاسخ دهد بیدل بود. بیدل دریای عظیمی است که قرن‌های متمادی می‌توان در آن مروارید‌های گران‌بها صید کرد. شاید مهمترین کاری که بچه‌های انقلاب کردند انتشار آثار آن بود که در وهله نخست آثار به نظر می‌آید اما به دلیل شاکله و شکل غریب سخن بیدل کاری دشوار بود و اگر این مسیر همچنان به درستی ادامه پیدا کند بسیاری از مشکلات در این زمینه برطرف می‌شود.

این فعال فرهنگی تصریح کرد: ما تا امروز از آثار منظوم بیدل باخبر بودیم اما از آثار منثور او بی‌بهره؛ امروز یکی از شاعران انقلاب بازنوشته‌ای بر 4 عنصر بیدل انجام داده که علاوه بر اینکه دریچه دیگری از هنرهای بیدل را نشان می‌دهد ما در فهم اشعار بیدل یاری می‌رساند. شاید این مجموعه بتواند همان جایگاهی را در آثار بیدل داشته باشد که فیه و مافیه در میان آثار مولانا دارد چرا که فیه مافیه مفهوم سایر اشعار مولانا را واضح‌تر می‌کند.

حجت‌الاسلام زم کتاب 4 عنصر بیدل اتوبیوگرافی بیدل دانست و گفت:‌ این موضوع می‌تواند جذابیتی برای مخاطبان امروز و آینده داشته باشد. روایت‌های حیرت‌انگیز از زبان سیدضیاء شفیعی که با حوصله‌ورزی 10 ساله در دوره عسرت و تنگ‌دستی که حتی دوستانش نیز حالش را نپرسیدند بوجود آمده و شفیعی تلاش کرده خواندن این اثر بیدل را برای مخاطبان امروزی و کم‌حوصله تا حدودی آسان سازد.

وی که هم شاعر است و هم نویسنده خوش ذوق شاید از موارد معدودی باشد که اهلیت این کار را داشت است.

حجت‌الاسلام زم تصریح کرد: البته این هنوز ابتدای کار پژوهشی در این زمینه است و امیدوارم چاپ آثار منثور بیدل جانی دوباره بخشیده و سبب شور و هیجانی به ادبیات کشور شود. چاپ آثاری از این دست سبب شده به نثر فارسی به صورت جدی‌تر فکر کنیم.