سومین نشست تخصصی «حکمت و هنر ایرانی» با محوریت واکاوی زبان مشترک هنر و ادبیات، روز سه‌شنبه 5 خرداد ۱۴۰۵ در سالن گلستان هنر فرهنگستان هنر برگزار شد. این نشست که با سخنرانی سیدحسن شهرستانی، مشاور رئیس فرهنگستان هنر همراه بود، به قدرت هاضمه و تاثیر ادبیات فارسی بر علوم ، فرهنگ و هنرهای گوناگون اختصاص داشت.

سیدحسن شهرستانی در مقدمه سخنانش به برجستگی‌های بی‌نظیر شعر فارسی که، در ملل دیگر نظیر آن کمتر دیده شده، پرداخت.
وی گفت: قدرت هضم و پنجره باز به سوی علوم، معارف، فرهنگ‌ها و هنرهای گوناگون از توانایی‌ها و قابلیت‌های شعر فارسی است. در ادبیات فارسی سخن از ترجمان است نه ترجمه (معنی لفظ به لفظ لغات)، یعنی علم را به علم دیگر، معرفتی را به معرفتی دیگر و هنر را به هنری دیگر ترجمه کنیم.
در ادامه به رابطه خیال و شعر پرداخت گفت: خیال واسطه بین محسوس و معقول است. خیال و خیلی از مفاهیم دیگر مشترک لفظی هستند. همان‌گونه که حکما از جمله علامه طباطبایی حقایق را به دو دسته متواطی و مشکک تقسیم کردند، این دسته از مفاهیم مانند نور حقایق مشکک هستند. یعنی در طول هم هستند و همه یک حقیقت هستند ولی شدت و ضعف آنها متفاوت است.
وی افزود: عنصر اصلی شعر که عالی‌ترین بیان هنری سخن است، خیال است. قافیه، وزن، عروض ... تکنیک های شاعری است. حقیقت شعر خیال است و در حوزه آفرینندگی، الهام و خلاقیت عالم خیال پروردگاری می کند. اشعار شاعرانی مانند منوجهری، فرخی، امیرمعزی از خیال‌های سطحی و لایه‌های پایین مانند توصیف طبیعت و مدح سلاطین استفاده می¬کنند و خیال شاعرانی مانند مولانا و حکیم نظامی در سطحی بالاتر قرار دارند و منشا ادبیات عرفانی خیال نوع دوم است.
نظامی در مخزن الاسرار می‌گوید:
شعر تو را سدره نشانی دهد
سلطنت ملک معانی دهد
بلبل عرشند سخن پروران
باز چه مانند به آن دیگران
پیش و پسی بست صف کبریا
پس شعرا آمد و پیش انبیا

این پژوهشگر افزود: زبان و ادبیاتی که ما در نظم و نثر، آثار علمی فرهنگی و هنری ... بکار می‌بریم، بطور طبیعی محدود به زمان و مکان است. اما شاعر و یا ادیب می‌خواهد زمان و مکان را بشکند تا جاودانه بماند برای این منظور از زبان نمادین استفاده می¬کند که تابع زمان و مکان نیستند.
زبان نمادین (سمبلیک) چند خاصیت دارد:
1. می‌توانید زیباترین‌ها را انتخاب کنید و کار هنری بسازید.
2. گسترده‌تر است، هم در طول و هم در عرض یعنی هم در تاریخ هم در جغرافیا قرار می‌گیرد.
3. زیباتر است، زیبایی در هنر موضوعیت دارد.
4. سخن را جاودانه می‌کند.
زبان سمبلیک در ملاحظات سیاسی هم کاربرد دارد. معمولا در حکومت‌های دیکتاتوری زبان سمبلیک رونق پیدا می‌کند. و رازآلوده بودن و پیچیدگی زبان سمبلیک باعث ماندگاری آن اثر می شود. مانند موش و گربه عبید زاکانی.
همچین در ادامه، اشاره کرد که زبان نمادین در ملاحظات فرهنگی مانند ملاحظات قومی و نژادی تاثیر بسزای دارد.