نشست تخصصی «حکمت و هنر ایرانی» با محوریت واکاوی زبان مشترک هنر و ادبیات، روز سه‌شنبه ۲۹ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ در سالن گلستان هنر فرهنگستان هنر برگزار شد. این نشست که با سخنرانی سیدحسن شهرستانی، مشاور رئیس فرهنگستان هنر همراه بود، به بررسی نسبتِ بنیادین میان ساحت‌های نظریِ ادبیات، هنر و فضایل اخلاقی در تمدن اسلامی-ایرانی اختصاص داشت.

ادبیات؛ رواقِ منظرِ معرفت
دکتر شهرستانی در آغاز مباحث خود، ادبیات را نه پدیده‌ای ذوقیِ صرف، بلکه دریچه‌ای به ساحت‌های گوناگونِ دانشِ بشری خواند. وی با تعبیری دقیق، ادبیات را «رواق منظر علم» توصیف کرد که بستری برای ادراک حقایق متعالی است. وی در تبیین جایگاه مفاخر فرهنگ ایرانی، حافظ شیرازی را از زمره معجزات آفرینش دانست و تصریح کرد که مولانا، به مثابه مترجمِ بی‌بدیلِ نور و آفتاب، توانسته است مفاهیم والای معنوی را به زبانِ مشترکِ هنر و ادبیات ترجمه و در دسترس مخاطب قرار دهد. هنر در نظر مولانا معرفتی است که انسان را به «عین الیقین» می رساند.

هنر؛ تقابل با کژی و تبلور خردمندی
یکی از محورهای کانونیِ این نشست، آسیب‌شناسی مفهوم هنر در روزگار کنونی بود. این استاد حکیم با رویکردی حکمی، «هنر» را در سنت ایرانی، مترادف با «خردمندی» عدالت، جوانمردی،کرم، گذشت.... و بالاخره «عشق» دانست و مرز آن را با جادوگری و انحرافات ذهنی جدا کرد.
وی با ارجاع به حکمتِ فردوسی، تبیین کرد که در دستگاه فکری حماسه‌سرای بزرگ ایران، میان «علم» و «عشق» پیوندی ارگانیک برقرار است؛ تا آنجا که عشق، عالی‌ترین تجلی هنر قلمداد می‌شود. از نگاه او، فردوسی هنر را موهبتی الهی و مجموعه‌ای از فضایل انسانی برمی‌شمارد که هنرمند را به سوی کمالِ اخلاقی و هستی‌شناختی سوق می‌دهد.

هنر در سیره و اندیشه رهبر شهید انقلاب
در بخش پایانی این نشست تخصصی، دکتر شهرستانی به تحلیل رویکردِ هنرشناسانه «رهبر شهید انقلاب» پرداخت. وی با تأکید بر اینکه نگاهِ آن شهید والامقام به هنر، نگاهی برخاسته از عمقِ جان و برخوردار از ذوقی سلیم بود، ایشان را نه فقط یک رهبر سیاسی، بلکه صاحب‌نظری در حوزه هنر و ادبیات معرفی کرد که همواره بر کارکردِ متعالیِ هنر در جامعه تأکید داشت.

این نشست با تبیین ضرورت بازگشت به ریشه‌های حکمی در هنر و ادبیات و همین طور مباحثی پیرامون نسبت میان «تعهد» و «زیبایی‌شناسی» در ادبیات به پایان رسید.

نسخه شنیداری این نشست را اینجا بشنوید.