صفحه اصلی آر اس اس ارتباط با ما    
اخبار > عاشورا نگاری در نقاشی ایرانی


  معاونت علمی و پژوهشی فرهنگستان هنر برگزار کرد
  عاشورا نگاری در نقاشی ایرانی
 

تأثیر و بازتاب فرهنگ عاشورا بر نقاشی و نگاره‌های ایرانی، یک روز پیش از اربعین حسینی، در فرهنگستان هنر بررسی شد.

به گزارش روابط عمومی فرهنگستان هنر، معاونت علمی و پژوهشی این فرهنگستان، نشست «عاشورا نگاری در نقاشی ایرانی» را هفتم آبان ماه 1397 در سالن همایش­های فرهنگستان هنر با حضور استادان و علاقه ­مندان نقاشی قهوه­خانه ­ای، برگزار کرد.

در این نشست علی­ اصغر میرزایی­ مهر، عضو هیئت علمی دانشکده هنر، به بیان سخنان خود با موضوع «دیوار­نگاری بقاع متبرکه؛ شاخص‌ترین نمود هنر عاشورایی» و خشایار قاضی­‌زاده، عضو هیئت علمی دانشکده هنر و هنرهای اسلامی دانشگاه شاهد نیز با مقاله­‌ای با عنوان «خوانش شمایل‌شناسانه دو نگاره عاشورایی» به سخنرانی پرداختند.

در ابتدای نشست علی­‌اصغر میرزایی­‌مهر در باب تأثیر واقعه عاشورا بر هنرهای ایرانی گفت: «در طول تاریخ تشیع طیف­‌های مختلف اجتماعی از جمله هنرمندان، حساسیت­‌های ویژه­‌ای نسبت به وقایع عاشورا و قهرمان آن، امام حسین (ع) داشته­‌اند. از این رو این واقعه تأثیرگذار، از محدوده مذهبی و اعتقادی فراتر رفته و به حوزه­‌های هنری گام نهاده­است. تأثیر واقعه عاشورا را در هنرهای مختلف می­توان مشاهده کرد. از جمله در هنرهای کلامی مثل شعر و داستان و هنرهای شنیداری و دیداری مثل موسیقی و نمایش و هم­چنین در انواع هنرهای تصویری مانند مصورسازی کتاب، نقاشی قهوه­‌خانه­‌ای، نقاشی پشت شیشه و کاشی­کاری و ...»

این پژوهشگر و استاد دانشگاه با ارائه تصاویر اسلاید، درباره شاخص‌­ترین نمود هنر عاشورایی گفت: «به موازات قدرت­ یافتن صفویه و حاکمیت مذهب شیعه در ایران، گونه­‌ای نقاشی بر دیوار بقاع متبرکه رواج می­‌یابد که اساس موجودیت خود را مدیون عاشوراست. هنرمندان برخاسته از میان توده مردم شهر و روستا، شنیده­‌های خود را از وقایع گوناگون عاشورا با بیانی حماسی و اسلوبی ساده و مردم­‌پسند، بر دیوارهای این بناهای مذهبی نقش می­‌زنند. جنبه­‌های توصیفی و روایی نقاشی­‌ها به گونه­‌ای است که می­‌توان رویدادهای خرد و کلان عاشورا را بر مبنای این نقاشی­‌ها بازنویسی کرد. البته بدان­گونه که بر جان و دل توده مردم نقش بسته بود؛ نه الزاماً آن­سان که در منابع تاریخی آمده­‌است. از این رو شایسته است که دیوارنگاره­‌های بقاع متبرکه را شاخص­‌ترین نمود هنر عاشورایی بنامیم.»

در ادامه، خشایار قاضی­‌زاده دیگر سخنران این نشست، با نمایش دو نگاره عاشورایی بسیار معروف به معرفی آنها و خوانش شمایل­‌شناسانه آن دو نگاره پرداخت و ادامه داد: «پژوهش حاضر با هدف شناسایی ویژگی­‌های نمادین و هنری دو اثر نقاشی و نگارگری مرتبط با مضمون عاشورا‌ـــ‌عصر عاشورا اثر استاد فرشچیان و یا ثارالله اثر حسین پلنگی‌ـــ‌است. از آنجا که آفرینش یک اثر هنری، وابسته و متأثر از عوامل متعدد است، بنابراین برای نمادشناسی اثر هنری باید به عوامل زمینه­‌ساز آن توجه نمود. موضوع تحقیق حاضر، دو اثر نقاشی و نگارگری است که در دوره معاصر بیشترین استقبال مردمی را داشته­‌اند.»

این استاد دانشگاه در پاسخ به این پرسش که چرا این دو اثر در میان آحاد مردم چنین جایگاهی یافته‌اند، گفت: «با نگاهی به رویکرد شمایل‌شناسانه این دو اثر متوجه می‌شویم، مهم­ترین عامل توفیق این دو اثر، ابتدا مضمون، سپس استفاده از بیانی موجز و گزیده­‌گویی در ارتباط با موضوع است. به زبان دیگر این آثار بیش از اینکه از ظهور شخصیت­‌ها در تصویر بهره بگیرند از حضور شخصیت بهره گرفته‌اند.»

این نشست با پرسش و پاسخ شرکت­ کنندگان به پایان رسید.

گزارش کامل این نشست متعاقباً در نشریه سفیر هنر منتشر خواهد شد.

 

 

   زمان انتشار: دوشنبه ٧ آبان ١٣٩٧ - ١٨:٠٥ | نسخه چاپي

خروج




اخبار
اخبار موسسات و زیرمجموعه ها
کلیه حقوق متعلق به این پورتال برای فرهنگستان هنر محفوظ است.